De komende tijd gaan we regelmatig in gesprek met collega’s van Natuer mei de Mienskip. Wie zijn de mensen achter ons werk, wat komen zij tegen in de praktijk en hoe zoeken zij samen met grondeigenaren en andere betrokkenen naar passende oplossingen? In deze eerste editie spreken we met projectleider Auke de Jong over zijn werk in de gebieden en over het belang van persoonlijk contact, vertrouwen en samen blijven zoeken naar wat wél kan.
“Niet natuur óf landbouw, maar kijken waar we elkaar kunnen vinden”
Natuur realiseren binnen het Natuurnetwerk Nederland klinkt op papier misschien overzichtelijk. In de praktijk gaat het over grond, bedrijven, toekomstplannen, natuurdoelen en vooral over mensen. Projectleider Auke weet hoe belangrijk het is om al die verschillende belangen serieus te nemen. Voor hem begint een gebiedsproces daarom niet bij de kaart, maar bij het gesprek.
“Landbouw en natuur hebben verschillende vertrekpunten. Juist daarom moeten we met elkaar onderzoeken waar ze wél samen kunnen komen.”
Blij met iedere stap vooruit
Als projectleider bij Natuer mei de Mienskip werkt Auke aan de inrichting van verschillende gebieden. Daarvoor zit hij met uiteenlopende partijen aan tafel. Soms gaat het over natuurdoelen, soms over grond en soms vooral over de toekomst van een bedrijf. Dat maakt het werk niet altijd eenvoudig. Gebiedsprocessen kunnen lang duren en verschillende belangen laten zich niet zomaar met elkaar verenigen. Juist daarom haalt Auke veel voldoening uit iedere keer dat er beweging ontstaat.
“Het mooiste vind ik wanneer we met elkaar kunnen praten over wat er wél kan, in plaats van alleen over wat er niet kan. De processen duren soms lang. Dan is iedere stap vooruit winst.”
Die beweging ontstaat volgens hem alleen wanneer je bereid bent om naar elkaar te luisteren. Want waar natuurorganisaties vanuit ecologische doelen kijken, heeft een boer tegelijkertijd te maken met bedrijfsvoering, grondposities, investeringen en een toekomst voor het bedrijf.
“Dat zijn echt verschillende werelden. Die verschillen moeten we niet wegpoetsen. De vraag is juist: hoe kunnen we er rekening mee houden en toch tot iets komen dat werkt?”
Eerst weten wie er tegenover je zit
Wanneer Auke bij een grondeigenaar aan tafel komt, ligt er meestal al een natuuropgave voor het gebied. Maar dat betekent niet dat de oplossing ook al vaststaat. Het gesprek begint bij de persoon en de situatie achter de grond. Wat voor bedrijf is dit? Welke plannen zijn er voor de toekomst? Wat speelt er in het gebied? En waar staat iemand zelf voor open?
Voor Auke helpt zijn eigen achtergrond daarbij. Hij is boerenzoon en herkent daardoor veel van wat er op een agrarisch bedrijf speelt. Hij kijkt naar de bedrijfsvoering en probeert te begrijpen waar mogelijkheden zitten om aan te sluiten. Bij een particuliere eigenaar kunnen weer heel andere zaken belangrijk zijn.
“Je moet je kunnen inleven in de situatie van degene die tegenover je zit. Anders kun je ook geen goed gesprek voeren.”
De plannen en kaarten mogen daarbij gewoon op tafel. Sterker nog, duidelijkheid over de natuuropgave is belangrijk. Maar een kaart vertelt niet het hele verhaal. Wat op papier logisch lijkt, moet ook in het gebied zelf uitvoerbaar zijn.
“Er zijn kaders en doelen. Tegelijkertijd moet je naar de werkelijkheid kijken. Wat past bij dit gebied en bij de mensen die er wonen en werken? Uiteindelijk is het een puzzel en de eerste vraag is of iemand bereid is om mee te puzzelen.”
Natuur heeft ook gevolgen voor een bedrijf
Dat gesprek is niet altijd gemakkelijk. Voor een agrariër gaat natuurontwikkeling immers niet alleen over andere planten of dieren op een perceel. Het kan rechtstreeks invloed hebben op de manier waarop een bedrijf functioneert.
Vragen die Auke tegenkomt zijn daarom heel praktisch. Kan ik mijn bedrijf straks nog voortzetten? Wat betekent dit voor mijn grond? Is er vervangende grond beschikbaar? En wat levert een verandering mij op? Zeker wanneer een bedrijf kort geleden is overgenomen of er grote investeringen zijn gedaan, kan een verandering grote financiële gevolgen hebben. Dat vraagt volgens Auke om realisme.
“Je kunt niet verwachten dat iemand zomaar een keuze maakt die niet bij zijn bedrijf of persoonlijke situatie past. Een goede oplossing moet ook voor de eigenaar een goede oplossing zijn.”
Die houding betekent niet dat alle wensen automatisch mogelijk zijn. De gebieden waarin Natuer mei de Mienskip werkt zijn aangewezen voor natuur en daar horen ecologische doelen en kaders bij. Niet iedere oplossing past daarbinnen. Maar binnen die kaders kan meer ruimte zitten dan op het eerste gezicht lijkt.
“Als je het heel zwart-wit bekijkt, kom je tegenover elkaar te staan. Maar tussen alleen landbouw aan de ene kant en alleen natuur aan de andere kant zit een heel spectrum aan mogelijkheden. Daar moet je samen naar durven zoeken.”
Geen valse beloftes
Juist in processen waarin veel belangen samenkomen, is vertrouwen belangrijk. En dat vertrouwen ontstaat volgens Auke niet met één goed gesprek.
“Je moet geen dingen beloven die je niet kunt waarmaken. Processen kunnen veranderen. Dan moet je daar eerlijk over zijn.”
Ook wanneer er nog geen oplossing is, blijft contact belangrijk. Even bellen om te vertellen hoe het ervoor staat. Laten zien dat er nog steeds aan een vraag wordt gewerkt. En ook eerlijk zeggen wanneer iets niet kan. Als een proces lang stil lijkt te staan, kan de energie snel verdwijnen.
“Vertrouwen moet je opbouwen. Dat doe je met een open houding, door contact te houden en door stap voor stap samen verder te gaan.”
Soms betekent zorgvuldig werken ook accepteren dat die volgende stap er op dat moment niet komt. Wanneer een grondeigenaar geen natuurontwikkeling op zijn of haar grond wil, wordt die keuze gerespecteerd. Wel probeert Auke te begrijpen waarom. Soms zit er achter een ‘nee’ een praktisch probleem waar misschien een oplossing voor te vinden is. Soms past een verandering simpelweg niet bij de situatie van dat moment.
“Als we er samen niet uitkomen, dan houdt het voor nu op. De deur hoeft daarmee niet dicht. Situaties veranderen en misschien ontstaat er later wel een nieuwe mogelijkheid.”
“Als boerenzoon begrijp ik wat er speelt”
Voor Auke is een geslaagd gebiedsproces daarom meer dan het behalen van een natuurdoel.
“Ik heb toch een boerenhart. Natuur koste wat het kost realiseren, daar geloof ik niet in. De grond is van iemand anders en diegene moet zich ook in de oplossing kunnen vinden.”
Dat sociale aspect is volgens hem minstens zo belangrijk als de lijnen op de kaart. Een boer moet verder kunnen met zijn bedrijf. Een eigenaar moet achter de gemaakte keuze kunnen staan. En tegelijkertijd moet de oplossing voldoende bijdragen aan de natuur die in het gebied wordt nagestreefd. Daar ligt de zoektocht van Natuer mei de Mienskip.
Niet doen alsof landbouw en natuur altijd hetzelfde belang hebben. Niet zeggen dat alles mogelijk is. Maar wel partijen bij elkaar brengen, vragen blijven stellen en onderzoeken waar ruimte zit.
“We denken niet in natuur óf landbouw. We willen juist kijken hoe we elkaar kunnen vinden. Soms lukt dat snel en soms duurt het langer. Maar als er ruimte zit, dan proberen we samen die stap vooruit te zetten.”
Wil je weten welke natuurkansen er op jouw grond liggen of eens verkennen wat er mogelijk is? Natuer mei de Mienskip denkt graag met je mee. Een eerste gesprek verplicht tot niets. Het begint gewoon met luisteren naar jouw situatie, plannen en ideeën.