De komende tijd gaan we regelmatig in gesprek met collega’s van Natuer mei de Mienskip. Wie zijn de mensen achter ons werk, wat komen zij tegen in de praktijk en hoe werken zij samen aan het realiseren van het Natuurnetwerk Nederland? Dit keer spreken we Marjolein de Groot. Na bijna twee jaar als interim-programmamanager nemen we in december afscheid van haar. Een mooi moment om terug te kijken op een periode waarin het programma een volgende fase inging en een nieuw team werd opgebouwd.
“Samen bouwen aan een sterk en veerkrachtig Natuurnetwerk”
Toen Marjolein binnenkwam, naderde de verkenningsfase zijn einde. Veel grondeigenaren waren in beeld, gesprekken waren gevoerd en er lag een grote hoeveelheid kennis over de gebieden. De verkenners hadden daarmee belangrijk werk verricht. Tegelijkertijd kwam er een volgende fase aan, waarin andere kennis en ervaring nodig waren.
“Het was eigenlijk een natuurlijk moment. De verkenning liep af en we moesten een team gaan bouwen dat de volgende stap kon zetten in de realisatie van het Natuurnetwerk Nederland.”
Er kwamen projectleiders en adviseurs met ervaring in natuurontwikkeling, gebiedsontwikkeling, landbouw, grondzaken en ecologie. Mensen die volgens Marjolein niet snel terugdeinzen voor een complexe opgave.
“Het is een uitdagende opdracht. Je hebt mensen nodig die zich daar niet door laten afschrikken.”
Van weten wat er speelt naar plannen maken
De verkenningsfase heeft volgens Marjolein veel opgeleverd. Niet alleen informatie over percelen en eigenaren, maar ook over wat er in gebieden eerder is gebeurd en hoe men aankijkt tegen natuurontwikkeling.
“Alle gegevens hebben een opfrisbeurt gekregen. Voor eigenaren is duidelijker geworden dat de opgave voor het NNN er ligt en dat we daarmee aan de slag moeten. Dat was niet overal bekend of was in de loop der jaren wat naar de achtergrond geraakt.”
Inmiddels ligt de nadruk steeds meer op planuitwerking. Daarmee verandert ook het gesprek in een gebied. Waar de verkenning vaak één op één plaatsvond, komen nu steeds meer mensen rond dezelfde tafel te zitten.
“Dan praat je bijvoorbeeld met ecologen, beheerders en grondeigenaren over hoe je de doelen kunt halen op een manier waar iedereen zich prettig bij voelt.”
Niet ieder gebied waar Natuer mei de Mienskip actief is, is even ver. Op sommige plekken worden plannen uitgewerkt, terwijl elders nog veel te verkennen of bespreken is. Dat laat zich volgens Marjolein niet forceren.
“We kijken waar ruimte is om samen verder te komen. Daarbij willen we vooruit, maar sommige processen vragen nu eenmaal meer tijd.”
Verschillende achtergronden aan één tafel
Juist de samenstelling van Natuer mei de Mienskip ziet Marjolein als een belangrijke kracht. Mensen komen vanuit verschillende organisaties en nemen ieder hun eigen kennis, ervaring en kijk op het landelijk gebied mee.
“Je leert van elkaar en hoort elkaars perspectieven. Daardoor krijg je ook meer begrip voor elkaars standpunten.”
Dat betekent niet dat iedereen altijd hetzelfde denkt. Integendeel.
“Soms knalt het ook gewoon. Iedereen kijkt vanuit een andere achtergrond naar een situatie en heeft soms zijn eigen doel voor ogen. Het kan soms moeite kosten om naar elkaar toe te bewegen.”
Volgens Marjolein hoeft dat niet verkeerd te zijn. Verschillende perspectieven horen juist bij Natuer mei de Mienskip. Belangrijker is dat mensen elkaar daarna weer weten te vinden.
“Een team ontstaat als je samen voor een doel gaat en ook echt het gevoel hebt dat je het samen doet. Daarvoor heb je vertrouwen nodig. Je moet soms lekker tegen elkaar kunnen mopperen en daarna ook weer samen verder kunnen.”
Dat vertrouwen ontstaat niet vanzelf. Elkaar kennen, tijd voor elkaar maken, openstaan voor een andere mening en weten waar je gezamenlijk naartoe werkt zijn volgens haar allemaal nodig. Net als voldoende structuur.
“Als we haast willen maken, mag de natuur daar uiteindelijk niet de rekening voor betalen.”
De verschillen binnen het team zorgen er ook voor dat plannen vanuit meerdere kanten worden bekeken. Collega’s met verstand van grondzaken kijken anders naar een vraagstuk dan een landbouwdeskundige, projectleider of ecoloog.
Vooral die inhoudelijke discussie vindt Marjolein belangrijk. Soms wil iemand tempo maken, terwijl een ander juist waarschuwt dat een oplossing ecologisch niet stevig genoeg is.
“De ecologen zijn onze kwaliteitsbewakers. We willen een robuust Natuurnetwerk realiseren, dat ook na een stootje overeind blijft. Dan moeten bijvoorbeeld het water- en bodemsysteem wel kloppen.”
Dat betekent niet dat eerder vastgestelde natuurdoelen nooit opnieuw bekeken mogen worden. Er kan in een gebied iets zijn veranderd of nieuwe kennis beschikbaar zijn gekomen. Maar een aanpassing moet wél bijdragen aan de kwaliteit van het grotere netwerk.
“Natuur heeft zelf geen stem. Wij moeten dus goed blijven bewaken dat we voor de natuur de juiste keuzes maken. Als we haast willen maken, mag de natuur daar uiteindelijk niet de rekening voor betalen.”
Tegelijkertijd is juist kennis van landbouw onmisbaar. De druk op agrarische bedrijven is groot en een plan op papier moet ook passen bij de werkelijkheid in een gebied. Volgens Marjolein zit de meerwaarde van Natuer mei de Mienskip precies in die combinatie.
“We hebben mensen die veel weten van grondzaken, landbouw, natuur en het NNN en projectleiders met veel ervaring in het landelijk gebied. Als je dat bij elkaar zet, staat er een heel gedegen team.”
Samenwerken over organisatiegrenzen heen
Natuer mei de Mienskip is geen organisatie waarvan alle medewerkers iedere dag op hetzelfde kantoor zitten. Mensen werken bij verschillende partnerorganisaties en zijn vanuit daar verbonden aan het programma. Dat vraagt een andere manier van samenwerken.
“Veel collega’s doen dit naast hun andere werk. Dat betekent veel schakelen, zowel in je agenda als in je hoofd.”
Juist daarom is het volgens Marjolein belangrijk om elkaar fysiek te ontmoeten. De gezamenlijke werkplek in Wirdum speelt daarin een belangrijke rol. Daar ontstaan korte lijnen, worden vragen makkelijk bij elkaar neergelegd en horen collega’s waar anderen mee bezig zijn.
“Je ziet elkaar relatief weinig, maar juist zo’n dag samen in de boerderij is heel waardevol. Er is veel interactie en mensen zoeken elkaar makkelijk op.”
Ook collega’s van de provincie werken er regelmatig een dag. Dat helpt om de verbinding tussen het programmateam, de provincie en de andere partners sterk te houden.
Marjolein ziet haar eigen rol vooral als het creëren van de omstandigheden waarin het team zijn werk goed kan doen. De doelen helder houden, zorgen dat er voldoende ruimte is om naar oplossingen te zoeken en tegelijk de verbinding houden met opdrachtgever en stuurgroep.
“Ik moet ervoor zorgen dat mensen positief en creatief na kunnen blijven denken. Niet in de abstractie blijven hangen, maar uiteindelijk wel concreet worden.”
“Er is niet zoiets als dé grondeigenaar”
Uiteindelijk moet die samenwerking achter de schermen vooral merkbaar zijn voor de mensen in de gebieden.
“Iedere grondeigenaar is uniek. Er is niet zoiets als dé boer of dé eigenaar. Iedereen heeft een eigen verhaal, wensen, een geschiedenis en vaak ook familie die met de grond verbonden is.”
Marjolein hoopt dat grondeigenaren in gesprekken met Natuer mei de Mienskip vooral merken dat daar ruimte voor is.
“Het belangrijkste is dat iemand zich gezien en gehoord voelt en het gevoel heeft dat we samen optrekken. Ook een nee wordt gerespecteerd. Tegelijkertijd ligt er wel een natuuropgave waar we niet omheen kunnen.”
Een goed gesprek betekent voor haar dat alles op tafel kan komen. Niet alleen de natuurdoelen, maar ook de bedrijfsvoering, twijfels, zorgen en ideeën van een eigenaar.
“Je moet als gelijkwaardige gesprekspartners aan tafel kunnen zitten. Samen is nog steeds de kern.”
De mensen binnen het programma zijn volgens Marjolein sterk gemotiveerd om bij te dragen aan een gezonde leefomgeving en het herstel van biodiversiteit.
“Dit is geen hobby. We zijn intrinsiek gemotiveerd om het goede te doen voor onze leefomgeving. Tegelijkertijd heb ik ook niet de waarheid in pacht. Iedereen kijkt vanuit zijn eigen werkelijkheid. Juist daarom blijft het gesprek nodig.”
Een stevige club mensen die tegen een stootje kan
Nu haar periode bij Natuer mei de Mienskip ten einde loopt, kijkt Marjolein vooral met trots naar het team dat er staat.
“De drive van dit team vind ik fantastisch. De energie, het enthousiasme en de bereidheid om echt met elkaar mee te denken. En ook het vertrouwen dat we van de provincie krijgen, vind ik heel mooi.”
Ze ziet een team met veel kennis, maar vooral ook mensen die bereid zijn die kennis met elkaar te delen.
“Wat ik mooi vind, is hoeveel kennis er in het team zit en hoe mensen die kennis met elkaar delen. Hierdoor leren we veel van elkaar.”
Voor de komende jaren hoopt ze vooral dat die manier van werken behouden blijft. Niet afhankelijk zijn van één persoon, maar een samenwerking bouwen die wisselingen kan opvangen en waarin de gezamenlijke werkwijze overeind blijft.
“We zijn een stevige club mensen, die ook zelf robuust en weerbaar is. Dat collega’s elkaar blijven vasthouden en dat we nog sterker worden door de inbreng van onze partners.”
Dat past misschien wel precies bij de opgave waaraan Natuer mei de Mienskip werkt: een sterk netwerk ontstaat niet door afzonderlijke onderdelen naast elkaar te zetten. Het wordt sterker wanneer die onderdelen goed met elkaar verbonden zijn.